به منظور ارتقای بینش علمی جامعه،آگاهی اجتماعی از پیشینه وسیر تاریخی رشد و تحول علم و فناوری و گسترش فرهنگ علمی به استناد مواد 113 و114 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتمای و فرهنگی و بند 2 قسمت ب از ماده 2 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری، مجوز تاسیس موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اهداف، وظایف و شرایط زیر در جلسه مورخ 22/5/84 شورای گسترش آموزش عالی صادر گردید و امور آن طبق مفاد این اساسنامه، قوانین، مقررات و مصوبات مربوط اداره می شود.

این موزه اهداف خود را چنین برمی شمرد :
1 - گسترش علاقه و دانش عموم نسبت به علوم و فناوری و ارتباط آن ها با زندگی روز مره از طریق نمایش و عرضه مناسب اطلاعات درباره دستاوردهای علمی و فناوری بشر.
2 - ایجاد فضایی فعال و آگاهی بخش برای تمام گروه های سنی، به منظور آشنایی هر چه بیشتر با میراث علمی، فرهنگی و فناوری و خدمات علمی و فنی دانشمندان و فرهیختگان ایرانی به جامعه بشری در طول تاریخ.
3 - تقویت و حفظ میراث علمی و فرهنگی دانشگاه ها و مراکز علمی کشور.
4 - ایجاد زمینه ها و فضاهای مناسب برای درک بهتر علم، فناوری،سیر تحول علوم و تلاش های فزاینده انسان برای شناخت جهان هستی و تامین شرایط زندگی بهتر.
5 - ایجاد امکان برای آشنا کردن مردم به ویژه دانشجویان و دانش آموزان با تلاش هایی که در زمینه های گوناگون علمی و صنعتی در بخشهای کشاورزی و تامین مواد غذایی، بهداشت،صنایع مدرن،ترابری، نیرو، منابع زیرزمینی و... در کشور در جریان است.
6 - برانگیختن علاقه یجوانان به فعالیت در زمینه های علمی و صنعتی و آگاه کردن آنها جهت کسب موقعیت های لازم برای ورود به عرصه اینگونه فعالیتها.
7 - آشنا کردن عموم به اهمیت اصول علمی و فناوری در توسعه پایدار انسان.

این موزه دارای سه نوع عضویت فردی، سازمانی و خانوادگی است. از برنامه های این موزه‏، می توان به برنامه های آموزشی و تفریحی مرتبط با اهداف موزه نام برد. در بخش موزه ملی مجازی، می توان اطلاعاتی از اشیا و مجموعه های علمی موجود در موزه های دیگر کشورها را به دست آورد.

به عنوان نمونه ای از اشیا این موزه می توان به موارد زیر اشاره کرد :
مجسمة طاووس، فولاد طلا کوب - اصفهان
تاریخ : سدة 13 هـ. ق
ابعاد : ارتفاع 50 سانتیمتر
شمارة موزه : 21871
بالهای طاووس به صورت چتریست با لبة مضرس که قسمت وسط آن به صورت یک شمسة مشبک متحرک است و با نقش خورشیـد تزئین شده، بر روی سینـة طاووس درون ترنـج، اسم سازنـده «عمـل حاجی عباس اصفهانی» طلا کوب شده بر روی پایه این مجسمـه نیـز اشعـار فارسـی به خط نستعلیـق و طرحهای اسلیمی گیاهـی طلا کـوب شده. ابیـات عبارتنـد از :
چه این طاووس زرین دم عیان از کوه خاور شد
از افق این یکتا هزار دل درّ و گوهر شد.
فروزان گشت خورشید از افق با صورت زیبا
تو پنداری که طاووس عمانی بی بال و پر شد.
از این طاووس فولادی که کان جوهر است
گیتی دیدة غرض در دهر جای زر و گوهر شد.
سزاوار حضور و بزم شاهان ایران باشد
که از جمشید و افریدون نشانی از اسکندر شد.
 
کره برنجی
تاریخ : 535 هـ . ق
ابعاد : قطر 11 سانتیمتر
ارتفاع از کرسی 5/17 سانتیمتر
شمارة موزه : 9825
کـرة برنجـی مستقـر بـر سـه پایـه، که در حلقـه ای نیـم دایـره قـرار گرفتـه و حـول محـور دوران می کند و مماس با نیمة گوی نـوار پهن مدرجی با 72 خانه دیده می شود و هر خانه با حـروف ابجد مشخص و به پنـج قسمـت مساوی تقسیـم شـده که مجمـوع 360 درجـه یعنـی پیرامـون کـره را مشخص می سـازد. گوی به گونـه ای ساخته شده که قادر است دو وضعیـت را در نمایش بروج و صور فلکی نشان دهد و این عمل توسط دو سوراخ ایجاد شده انجام می گیرد. به همین ترتیـب دو خط استـوا به صـورت نـوار مدرج با حروف ابجد به 360 درجه تقسیم شده است.
سطح گوی دارای دوازده نصف النهار بوده و ماههای قمری بر آن نوشته و حد فاصل دو نصف النهار نمایندة یک ماه سی روزه است. صور فلکـی نیز با تکنیک نقره کوب در هر دو نیمکره تعبیه شده است. در نیمکـرة جنوبی نام سازنده و تاریخ آن به حروف ابجد به این ترتیب نوشته شده «صنعت بدرین عبدالله مولی بدیع الزمان سنه ثله» (535 هجری قمری) در نیمکره شمالی مالکیت آن به این ترتیب نوشته شده :
من متملکات بدیع الملک عماد الدوله بن عماد الدوله بن محمد علی بن فتحعلی شاه تغمد هم الله بغفرانه فی سنه 1304 .
 
اسطرلاب مسطح برنجی
تاریخ : 558 هـ. . ق
ابعاد : قطر 16 سانتیمتر
ارتفاع از کرسی 6/19 سانتیمتر
ارتفاع از آویز 24 سانتیمتر
شمارة موزه : 8458
اسطـرلاب مسطـح برنجـی شامل اجزاء ام یا حجـره، عضاده، شبکه یا عنکبوت، صفایخ قطب.حجره یا ام- که صفایح و شبکه در آن قرار می گیرند. در بالای حجره کرسی با تزئینات اسلیمی مشبک قرار دارد و به آن علاقه یا آویز وصل شده است. بر سطح داخلی حجره در پیرامون لبة خارجی 72 خانه با حروف ابجد حک شده و هر خانه، پنج قسمت مدرج و مساوی تقسیم شده که محیط دایره را به 360 درجه تقسیم می کند. بر سطح داخلی حجره چهار جهت اصلی حک شده و پشـت حجره به صـورت صفحـةمدوری است که در لبه خارجی دارای خانه های مدرج با حروف ابجـد می باشد و دو قطر افقی و عمودی آنرا به چهار قسمت تقسیم و جهات چهار گانه را ایجاد نمـوده. خط افقـی، خطوط مشرق و مغرب را ایجاد میکند ربع چپ، ربع ارتفاع را تشکیل می دهد. بر سطح ربع راست منطقه البروج حک شده. بر نیمة پائین پشت حجره نام سازنده و تاریخ ساخت به حروف ابجد به این صورت آمده :
صنعه محمّد بن حامد الصفهانی فی سنه ثنح (558 هـ)
 
 

قالیچة سجاده ای - تبریز
تاریخ : سده یازدهم هـ . ق
ابعاد : 102*145 سانتیمتر
تار : پشم
پود : پشم
پرز : پشم
گره : فارسی
شمارة موزه : 3405
قالیچـه سجاده ای، طـرح محرابـی، زمینـه سبز، دارای سه حاشیـه.حاشیـة خارجـی با نقـوش گـل و بوتـه زینـت گردیـده،حاشیة میانـی، عریض و به خط ثلث بر زمینـة نخـودی آن بـه رنـگ قهـوه ای دعاسـت یا صلواة کبیـر بافتـه شـده اسـت.(اللهم صل علی المصطفی محمد و المرتضـی علی و البتول الفاطمه و البسطین الحسن و الحسین و زین العباد علی و الباقر محمد و الصادق جعفر والکاظم موسی و الرضا علی و التقی محمد و النقی علی و الزکی العسکـری و المهـدی صاحـب الزمـان صلـوات الله علیهـم اجمعیـن.) بر حاشیـة داخلی به خط ثلـث آیـة 255 سـورة البقـره بافتـه شـده :
« الله لا اله الا هوالحی القیوم لا تأخذه سنه و لا نوم له ما فی السموات و الارض و لا یـؤده حفظهمـا و هـو العلـی العظیـم » .
حاشیة میانی و داخلی در قسمت پائین با نقوش گل و برگ و طرحهای اسلیمی زینت گردیده است. متن دارای طرح محرابی است که دور آن با حاشیه ای زینت شده و به خط نستعلیق و رنگ سیاه آیات 40 و 41سـورة ابراهیـم روی آن بافتـه شـده اسـت .
« رب الجعلنی مقیم الصلوه و من ذریتی ربنـا و تقبل دعاء رب اغفر لی و لوالذی و للمؤمنین یوم یقوم الحساب برحمتک یا ارحـم الراحمین. »
درون ترنج کوچکی در قسمت درونی طرح محراب جملة « سبحان ربی الاعلی و بحمده » بافتـه شده. و بقیـة متـن با نقـوش گـل و بـوتـه و طرحهای اسلیمـی به رنگهـای قرمـز، زرد و صورتـی تزئیـن شده است.
 
شاخ حجامت : شیشه شبرنگ
تاریخ : قرن سوم و چهارم هـ. ق
ابعاد : طول 14 سانتیمتر قطر دهانه : 5 سانتیمتر
محل اکتشاف : گرگان
طول : 329
عرض : 212
محراب کاشی زرین فام معروف به در بهشت امامزاده علی بن جعفر قم با کتیبه به خط کرمی، نسخ و ثلث عمل یوسف بن علی بن محمد بن ابن طاهر آیات 54 و 55 سوره اعراف، آیه 78 سوره اسرا و سوره فاتحه کاشان 713 و 734 هجری قمری.

 
 
ارتباط با موزه :

vahedi@gmail.com

 88828051-7
  88826627

تهران - میدان فردوسی، خیابان شهید عباس موسوی (فرصت)، پلاک 71 ، سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران ، طبقه چهارم - شبکه علمی کشور


تارنمای موزه‏