فهرست
صفحه روش
ماهیت مصاحبه در روش تاریخ شفاهی و ارتباط آن با انسانشناسی(نفیسه ایمانی)(2)
در روش تاریخ شفاهی مدارک و شواهد شفاهی باید از شکل متغیر خود خارج شده و به اسناد ثبت شده تبدیل شوند. این کار به اعتبار مصاحبهها و استفادههای بعدی از آنها کمک شایانی مینماید. در عمومیترین شکل، صدا در تمام طول مصاحبه ضبط میشود و در صورت تمایل مصاحبهشونده ساعاتی از مصاحبه ضبط ویدئویی شده و نیز پرترههایی از وی جهت استفاده در آرشیو تهیه میگردد. در این شیوهها خصوصیت پویای گفتاری و شفاهی تا حد ممکن حفظ میشود... ادامه مطلب
ماهیت مصاحبه در روش تاریخ شفاهی و ارتباط آن با انسانشناسی(نفیسه ایمانی)(1)
مطالعه کیفی، ژرفانگر و کلنگر از اصول روششناختی انسانشناسی به شمار میرود، به همین سبب این رشته به تحقیق در میدانهای کوچک میپردازد. در مورد گذشته بسیاری از گروههایی که در این رویکرد مورد مطالعه قرار میگیرند، اطلاعات چندانی در دسترس نیست و این گروهها دارای اسناد تاریخی مکتوب نیستند. در حالی که در این روش همه جوانب و ابعاد پدیده فرهنگی و اجتماعی دارای اهمیت است و بنابراین موضوع مورد مطالعه باید هم در طول یک دوره زمانی و هم در یک برش زمانی خاص مورد توجه قرار گیرد. به عبارت دیگر مطالعه گروههای اجتماعی و فرهنگی کوچک با روش انسانشناختی نیازمند بررسیهای همزمانی و درزمانی است... ادامه مطلب
جشن در شهر (موضوع پژوهش نیم ترم دوم انسان شناسی شهری)
انسان شناسی همواره بخش بزرگی از مطالعات خود را به پدیده جشن اختصاص داده است. این پدیده در فرهنگ های انسانی دارای پیشینه ای بسیار قدیمی است و گروه بزرگی از مناسبت ها اعم از مناسک گذار، جشن های دینی، جشن های عمومی، جشنواره ها(کارناوال ها) ی خیابانی، جشن های خیریه، جشن های سال و، جشن های زراعی و غیره را شامل می شود. .. ادامه مطلب
هدیه (موضوع پژوهش نیم ترم دوم فرهنگ و توسعه )
موضوع «هدیه» به مثابه یکی از مهم ترین اشکال مبادله ر جوامع انسانی از زمان انتشار مقاله معروف مارسل موس با همین عنوان در ابتدای قرن بیستم تا امروز یکی از موضوع های بسیار پر اهمیت را در انسان شناسی تشکیل می دهد. کتاب موریس گودولیه با همین عنوان نیز در سالهای اخیر تایدی دوباره بود بر تزهایی که سال هاست در باره این شکل از تبادل در انسان شناسی مطرح است. .. ادامه مطلب
مردم نگاری(مرتضی منادی)
از نظر لغوی روش مردم نگاری یعنی, توضیح و معرفی یک قبیله یا قوم، ولی از نظر روشی, یعنی روش تحقیق عملی و مطالعة زمینه ای, و مجموعة روش های گردآوری اطلاعات جهت توصیف یک فعالیت خاص اجتماعی و یا نوع زندگی دسته ای از افراد جامعه می باشد. (لاپلانتین, 2000) مردم نگاری یا "اتنوگرافی به مجموعه روش های گردآوری که امروزه هم مطرح اند, گفته می شود. یعنی نوعی نزدیکی و وارد شدن به موضوع و حتی یکی شدن با آن.... ادامه مطلب
طرح پرسمان در انسان شناسی
یکی از سئوالاتی که همواره برای انسان شناسان جوان و پژوهشگرانی که تجربه ای طولانی در انجام کار میدانی و تحقیقات عملی ندارند این است که چگونه پزسمان یا پرسش های کار تحقیقی خود را مشخص کنند. آیا می توان در انسان شناسی همچون در جامعه شناسی از ارائه فرضیه حرکت کرد و هدف کار خود را اثبات آن فرضیه قرار داد؟ یا باید صرفا به توصیف و تحلیلی نسبی از توصیف های مردم نگارانه در کار اکتفا کرد؟ آیا می توان پرسش هایی را مطرح کرد که جنبه فرضیه نداشته باشد و تنها آغاز کننده تفکر باشند و یا باید لزوما در پرسش ها شروع پاسخ هایی را نیز دید؟... ادامه مطلب
(مسئله شناخت) (مادلن گراویتس ترجمه فاطمه پدرام)
سوژه و ابژه (ذهن و عین): نقطه شروع علم در اراده فرد در این امر نهفته که به کمک منطق خود بتواند طبیعت را درک کرده و آن را کنترل نماید. اولین مسئله مطرح شده توسط علم اینست که چگونه این کار امکان پذیر است؟ چگونه امر واقعی می تواند با تحقیقات ما کنار بیاید؟ چگونه سوژه، می تواند ابژه را بیابد و بشناسد؟ بخش مهمی از تاریخ فلسفه، تلاشی برای پاسخ به این سوالات است... ادامه مطلب
نمونه برداری نظری
مفهوم نمونه برداری نظری (Echantillonage théorique) را دو آمریکایی با نام های گلیزر(Glazer) و استروس(Strauss) در سال 1967 ابداع کردند و آن را نخستین بار در کتاب معروف خود «کشف نظریه زمین» (The Discovery of Grounded Theory) در این سال به کار بردند. این مفهوم که در ابتدا گیج کننده به نظر می آید به یک روش گزینش افراد مورد مطالعه در پژوهش استناد نمی کند، بلکه بیشتر بر یک استراتژی در توسعه و تحکیم یک نظریه پردازی تاکید دارد.... ادامه مطلب
اسناد داده های اولیه
اسناد داده های اولیه از داده هایی تشکیل می شوند که پژوهشگر، گرد آورده و بر اساس آنها تحلیل های خود ر انجام و نتیجه گیری های خود را مستند می کند. برای آنکه پژوهش علمی اعتبار خود را حفظ کند در حوزه علمی این امری عموما پذیرفته شده است که داده های استفاده شده به وسیله یک پژوهشگر در یک پژوهش برای سایر پژوهشگران نیز در دسترس باشد تا بتوانند آنها را وارسی کرده و یا بتوانند از طریق تحلیل های خود به نتایج مشابه یا متفاوتی برسند... ادامه مطلب
نمونه گردآوری نظام مند شناسایی اطلاعات فرهنگی محله هفت تهران بزرگ ( حمید رزاقی)
در این گزارش که برای گردآوری اطلاعات آماری مربوط به مراکز و نقاط فرهنگی در محله هفت تهران به انجام رسیده است، می توانیم با روش گردآوری سیستماتیک اطلاعات و یکی از نمونه های رده بندی در تعیین مراکز فرهنگی آشنا بشویم. البته این بدان معنا نیست که این تنها روش یا روشی استاندارد است، اما بهر رو روشی است که نشان می دهد چگونه کار را گام به گام به پیش ببریم. ادامه مطلب
گزارش کارگاه پروپوزال نویسی(تهیه و تنظیم: مرجان والا)
پروپوزال یا طرح تحقیق می تواند برای موارد مختلفی نظیر یک رساله کارشنسی، کارشناسی ارشد یا دکترا و یا یک طرح تحثیثاتی نوشته شود و اولین مبنای پذیرش دانشجو یا پژوهشگر به وسیله استاد ( یا کارفرما است) که البته در مراحل بعدی با مصاحبه حضوری و بررسی مشخصات و پیشینه حرفه ای او نیز تکمیل می شود. در این کارگاه هدف ما بیشتر نوشتن پروپوزال کارشناسی بوده است. ادامه مطلب
گزارش کارگاه روشهای مصاحبه (نهیه و تنظیم: مرجان والا)
ز مصاحبه را به وجود میآورند. مسئله مهم در تمام اشکال مصاحبه این است که نوع گفتگوها بر اساس موقعیت افراد تغییر میکند. این مسئله در مصاحبه مورد استفاده در علوم اجتماعی و انسانشناسی که عموما بین دونفر برگزار میشود نیز مصداق مییابد. ادامه مطلب
گزارش کارگاه روشهای مشاهده در انسانشناسی شهری(تدوین: مرجان والا)
مشاهده برابر با نگریستن یا دیدن یکی از حواس پنجگانه دستگاه حسی انسان است.شناخت دستگاه حسی به دلیل اینکه تنها راه ارتباط انسان با جهان پیرامون وی است از اهمیت بسیار زیادی در انسان شناسی برخوردار است. رابطه در اینجا مغز انسان( پژوهشگر = جهان درونی)را به مثابه مرکز شناخت از طریق دستگاه حسی پنجگانه به جهان بیرونی( موضوع پژوهش) متصل کرده ادامه مطلب
مشاهده مشارکتی: بخش آخر(امیر هاشمی مقدم)
چنانکه در قسمت انواع مشاهده اشاره کردیم، وقتی در مشاهده از دروبین عکاسی یا فیلمبرداری استفاده شود، نام مشاهدة مجهز را به خود میگیرد که در مقابل مشاهدة ساده قرار دارد. اما امروزه تقریبا در تمام پژوهشهای اجتماعی میدانی، از دوربین عکاسی یا فیلمبرداری استفاده میشود. ادامه مطلب
مردم نگاری پشت بام مسجد جامع شهر یزد با تاکید بر حضور زنان(فاطمه سیار پور)
مسجد جامع شهر یزد از شاهکارهای معماری دوره ی اسلامی است که بنابر اسناد موجود ، در سال 724 ،توسط « سید رکن الدین محمد بن قوام محمد بن نظام الحسینی یزدی قاضی» ساخته شد. این بنا در سال 1324 توسط هیئت حامیان مسجد، روحانی و واعظ آن «حاج سید علی محمد وزیری » بازسازی شده است. ادامه مطلب
خلاصه کارگاه روش تحقیق کیفی در کرمان
پیش از هر چیز باید بر این نکته تاکید کنیم که درس روش در دانشگاه های ما عموما به شیوه مناسب و قابل استفاده برای دانشجویان رشته های علوم اجتماعی تدریس نمی شود و به همین دلیل نیز دانشجویان مهارت های روش شناسی پایینی دارند. اغلب دانشجویان پس از فارغ التحصیلی در سطح کارشناسی و حتی کارشناسی ارشد هنوز توانایی انجام یک کار میدانی و تحلیلی را به صورت مناسب و قابل قبول برای کارفرمایان خود ندارند. ادامه مطلب
گزارش و خلاصهای از کتاب «روش تحقیق در انسانشناسی»(امیر صادقی)
کتاب «روش تحقیق در انسانشناسی» نوشتهی پرتی. ژ. پلتو و ترجمهی محسن ثلاثی میباشد که توسط انتشارات علمی به چاپ رسیده است.پلتو در پیشدرآمد کتاب که در واقع فصل اول آن است به مباحث نظری ای پرداخته که اساس هر نوع روششناختی است. او بیان میکند که واقعیت یا حقیقت همیشه از طریق تفسیر آن به وسیلهی ابزارهای مشاهده و مقولات مفهومی به وسیلهی شناسندهی واقعیت به دست میآید و همیشه پس از گذشتن از صافی امکانات تحلیلی و ابزارهای تحقیقی قابل حصول است. ادامه مطلب
راهنمای تهیه گزارش علمی الکترونیک برای دو درس «انسان شناسی شهری» و «فرهنگ وتوسعه»
از نیم ترم دوم سال تحصیلی 1385-1386 تحقیقات دو کلاس «انسان شناسی شهری» و «فرهنگ و توسعه» بر اساس الگوی زیر و تنها به صورت الکترونیک در قالب یک لوح فشرده تحویل داده می شود. اما توصیه می شود دانشجویان یک نسخه به صورت گزارش کاغذی برای خود تهیه کنند تا در صورت نیاز بتوانند آن را در نمایشگاه های پژوهشی ارائه دهند. این گزارش ها در صورت انکه حداقل های علمی را تامین کنند، در بخش آزمایشگاه انسان شناسی پایگاه قرار خواهند گرفت و در این صورت دانشجویان باید توجه داشته باشند که مسئول صحت و صداقت استفاده از منابع خواهند بود. کار های تحقیقاتی از این پس صرفا از طریق پایگاه اینترنتی و یا از طریق خود دانشجویان ( با تماس از طریق ایمیل) قابل دسترس خواهند بود . بنابراین توصیه می شود حتما یک نسخه از کار خود را برای خویش حفظ کنند. ادامه مطلب
نمونه انسان شناختی
یکی از مهم ترین تفاوت هایی که انسان شناسی و روش های کیفی آن را از جامعه شناسی پوزیتویستی جدا می کند، روش نمونه برداری آن است. در نمونه برداری های کمی پوزیتویستی، صرف نظر از انتقادی که می توان در نهایت به اعتبار نتایج بیرون آمده از پژوهش های پیمایشی داشت، روش های به کار گرفته شده، بر اساس مدل های آماری ریاضی عمل می کنند و بنابراین می توانند در منطق خود از نوی تعمیم دفاع کنند که حاصل بهر گیری از اتکا بر «اتفاقی» بودن نمونه برداری و در عین حال منطقی بودن آن در مدل کلی ریاضی – آماری است. ادامه مطلب
مشاهده مشارکتی(4)( امیر هاشمی مقدم)
چنانکه پیشتر نیز اشاره شد، هر روش پژوهش، ضمن داشتن مزایا، معایب خاص خود را نیز دارد و روش مشاهده مشارکتی هم از این قاعده استثناء نیست. در بخش پیشین، به مزایای این روش پرداختیم. در اینجا به چند مسئله این روش که از سوی اندیشمندان بصورت نقد بر آن وارد شده، اشاره میکنیم. اولین مسئله، حضور پژوهشگر در میدان است. در بسیاری موارد، مردم تحت مطالعه هیچ تمایلی به اینکه مورد بررسی قرار بگیرند و پژوهشگر در کارهای آنها مشارکت (یا به زعم آنها دخالت) نماید ندارند و چنانچه قادر به جلوگیری از انجام پژوهشش نباشند، آنرا تحمل میکنند. در متنی که در قسمت مزایا، از مالینوسکی آوردیم، به خوبی به اینکه نکته اشاره شده بود ادامه مطلب